تاريخ : سه شنبه چهاردهم دی 1389 | 14:42 | نویسنده : ا.عاشوریa.ashuri@yahoo.com

فیزیولوژی عضله قلبی

   قلب از سه نوع عمده عضله قلبی تشكیل شده است : عضله دهلیزی، عضله بطنی و فیبرهای عضلا نی تخصص عمل یافته تحریكی – هدایتی سیستم  هدایتی قلب در واقع ایمپالسهای الكتریكی را تولید و هدایت می كند. این فیبرها به دلیل محتویكم فیبریل های انقباضی به طور ضعیف منقبض می شوند.انواع دهلیزی و بطنی عضله قلبی به همان روش عضله اسكلتیمنقبض می شوند به استثنای این كه مدت انقباض بسیار  طولانی تر است  .

تشریح فیزیولوژیك عضله قلبی :

    شكل 2-2 نمونه یك مقطع عضله قلبی را تصویر كرده و ترتیب قرار گرفتن فیبرهای عضله قلبی را به صورت یك شبكه، با تقسیم شدن فیبرها ، سپس ملحق شدن فیبرها، سپس ملحق شدن آنها به یكدیگر و بالاخره پخش شدن مجدد آنها را نشان می دهد.

 

مناطق تیره ای كه در شكل به طور عرضی از فیبرهای عضله قلبی دیده می شوند موسوم به دیسكهای درهم فرو رونده3 یا انتركاله هستند، كه عملا غشاهای سلولی هستند كه سلولهای انفرادی عضله قلب را از یكدیگر مجزا می كنند . یعنی ، فیبرهای عضلا نی قلب یكسری سلولهای عضلا نی قلب هستند كه در دنبال یكد یگر قرار گرفته وبه یكد یگر متصل شده اند.

مقاومت الكتریكی دیسك انتركاله فقط چهار صدم مقاومت غشا خارجی فیبر عضله قلبی است. به این ترتیب، عضله قلبی یك سن سیتیوم4 از سلولهای متعدد قلبی است كه در آن سلولهای عضلا نی قلب چنان به یكد یگر متصل شده اند كه هرگاه یكی از این سلولها تحریك شود پتانسیل عمل به تمام سلولها انتشار می یابد و سلول به سلول در سراسر ارتباطات شبكه ای منتشر می شود.

   قلب در واقع از دو سن سیتیوم مجزا یعنی سن سی تیوم دهلیزی كه دیواره های دو دهلیز را درست می كند و سن سیتیوم بطنی كه دیواره های دو بطن را درست می كند تشكیل شده است . دهلیزها به وسیله بافت فیبری كه سوراخهای دریچه های دهلیزی – بطنی  بین دهلیزها و بطن ها را احاطه كرده اند از بطنها مجزا شده اند . این تقسیم شدن عضله قلب به دو سن سی تیوم عملی مجزا، به دهلیزها اجازه می دهد كه زمان كوتاهی قبل از انقباض بطن منقبض شوند و این موضوعی است كه برای موثر بودن عمل تلمبه ای قلب اهمیت دارد .

پتانسیل های عمل در عضله قلبی :

    پتانسیل عمل ثبت شده در عضله بطنی كه در شکل 3-2 نشان داده شده است ، به طور متوسط حدود  105 میلی ولت است و این بدان معنی است كه پتانسیل غشا از مقدار بسیار

 منفی حدود 85-  میلی ولت در بین ضربات تا مقدار اندكی مثبت حدود 20+  میلی ولت در جریان هر ضربان بالا می رود. بعد از پتانسیل نیزه اولیه غشا به

مدت 2/ 0ثانیه در عضله دهلیزی و به مدت 3/0 ثانیه درعضله بطنی به حال دپولاریزه باقی می ماند ویك كفه5  نشان می دهد . در پایان كفه، دپولاریزاسیون به طور ناگهانی به وجود می آید. وجود این كفه در پتانسیل عمل موجب می شود كه مدت انقباض عضله قلبی تا 15 بار طولانی تر از عضله اسكلتی باشد.

   در عضله قلبی پتانسیل عمل توسط باز شدن دو نوع كانال یونی به وجود می آید: 1) كانالهای سریع سدیمی نظیر عضلات اسكلتی و 2) جماعت كاملاً متفاوت از كانالهای كلسیمی آهسته كه كانالهای كلسیمی – سد یم نامیده می شوند. این كانالهای دوم آهسته تر باز می شوند و مهم تر از آن، برای چند ین دهم ثانیه باز باقی    می مانند، در طی این مرحله ، مقادیر زیادی هم از یونهای كلسیم و هم از یونهای سدیم از طریق این كانالها به

داخل فیبر عضله قلبی جریان می یابند. این عمل یك مرحله طولانی دپولاریزاسیون را حفظ می كند و باعث ایجاد كفه در پتانسیل عمل می شود . علا وه بر آن ، یونهای كلسیمی كه در جریان این پتانسیل عمل وارد می شوند نقش مهمی در كمك به تحریك روند انقباضی عضله قلبی باز می كنند.    بلافاصله بعد از شروع پتانسیل عمل نفوذ پذیری غشا قلبی به پتاسیم حدود پنج برابر كاهش می یابد، این كاهش نفوذپذیری به یون پتاسیم جریان خروجی یونهای پتاسیم در طی مرحله كفه پتانسیل عمل را شدیداً كاهش می دهد و از این راه از بازگشت زودرس ولتاژ پتانسیل به مقدار استراحت آن جلوگیری می كنند

سرعت هدایت سیگنال در عضله قلبی :

   سرعت هدایت سیگنال تحریكی پتانسیل عمل در طول هم فیبرهای عضلانی دهلیزها و هم فیبرهای عضلانی بطنها حدود 3/0 تا 5/0 متر در ثانیه است  .



تاريخ : سه شنبه چهاردهم دی 1389 | 12:20 | نویسنده : ا.عاشوریa.ashuri@yahoo.com
منبع از commons.wikimedia.org

 

پتانسیلهای الکتریکی بین دو سوی غشاء عملاً در تمام سلولهای بدن وجود دارند. بعضی سلولها از قبیل سلولهای عصبی و عضلانی ، قابل تحریک یا اکسیتابل (Excitable) هستند، یعنی قادر به ایجاد ایمپالسهای الکترو شیمیایی سریع التغییر در غشای خود هستند.

اصول پایه فیزیکی پتانسیل غشاء

به دلیل وجود گرادیان غلظتی بزرگ پتاسیم در دو سوی غشاء (از سمت داخل به خارج) یونهای پتاسیم تمایل زیادی برای انتشار به سمت خارج دارند. که با این عمل بارهای الکتریکی مثبت را به سمت خارج غشاء حمل می کنند و بدین ترتیب یک حالت الکتروپوزیتیویته درخارج غشاء و حالت الکترونگاتیویته در داخل غشاء ایجاد می کنند. در ظرف حدود چند میلی ثانیه این پتانسیل آنقدر قوی می شود که با وجود گرادیان غلظتی زیاد یونهای پتاسیم ، از انتشار خالص یونهای پتاسیم به طرف خارج ممانعت به عمل می آورد. در فیبر عصبی اختلاف پتانسیل مورد نیاز حدود ۹۴ میلی ولت با نگاتیویته در داخل غشای فیبر است.

غلظت یونهای سدیم در خارج غشاء زیاد و در داخل آن اندک است. این یونها نیز بار مثبت داشته که در اینجا غشاء نفوذپذیری زیادی به یونهای سدیم دارد. انتشار یونهای دارای بار مثبت به داخل، یک پتانسیل غشاء با پولاریته مخالف با الکترونگاتیویته در خارج و الکتروپوزیتیویته در داخل تولید می کند. در اینجا نیز پتانسیل غشاء در ظرف چند میلی ثانیه آنقدر بالا می رود که از انتشارخالص بیشتر یونهای سدیم به طرف داخل ممانعت به عمل می آورد که این بار در فیبر عصبی دارای پتانسیلی حدود ۶۱ میلی ولت با پوزیتیویته در داخل است.

سهم پمپ سدیم-پتاسیم در پتانسیل غشاء

پمپ سدیم-پتاسیم یک سهم اضافی در ایجاد پتانسیل استراحت دارد که با پمپ زدن مداوم سه یون سدیم به خارج به ازای دو یون پتاسیم به داخل در این ایجاد پتانسیل غشاء ایفای نقش می کند. پتانسیل غشاء در حالت استراحت برابر ۹۰- میلی ولت می باشد. پتانسیل عمل عصبی انتقال سیگنالهای عصبی از طریق تغییرات سریع در پتانسیل غشاء توسط پتانسیل های عمل انتقال می یابند که سریعاً در طول غشاء فیبر عصبی انتشار می یابد. پتانسیل عمل دارای سه مرحله ۱- استراحت ۲- دپولاریزاسیون ۳- روپولاریزاسیون می باشد.

  1. استراحت: این همان پتانسیل استراحت غشاء قبل از بروز پتانسیل عمل است.

  2. دپولاریزاسیون: ناگهان نفوذپذیری غشاء به یون سدیم زیاد می شود. که این باعث می شود حتی پتانسل غشاء تا حدودی نیز مثبت شود.

  3. رپولاریزاسیون: در ظرف چند ده هزارم ثانیه بعد از مرحله دپولاریزاسیون کانالهای سدیمی اندک اندک بسته شده، و کانالهای پتاسیمی بیش از حد طبیعی باز شده، و موجب ایجاد پتانسیل استراحت منفی می کنند.

  4. هایپر پلاریزاسیون: ناشی از نشت بیشتر یون پتاسیم در زمان استراحت می باشد.

منبع از scienceblogs.com

منبع :

  1. فیزیولوژی پزشکی گایتون ترجمه فرخ شادان