دستگاه نقشه بردار الکتروآناتومیک قلب(Ensite Navx) راهکاری نوین در شناسایی و درمان آریتمی های قلبی
دستگاه انسایت نوکس(ساخت شرکت سن جود مدیکال آمریکا) قادر به نمایش سه بعدی موقعیت کاتترهای داخل قلبی با استفاده از پچ های پوستی متعامد با جریانkHz 5.6 می باشد. ولتاژ و امپدانس بدست آمده از هر کاتتر توسط این جریان فاصله کاتتر تا هر پچ پوستی را مشخص می کندو درنهایت موقعیت هر کاتتر در داخل قلب به کمک الکترود مرجع محاسبه شده و نمایش داده می شود.همچنین آرتیفکت حرکتی ایجاد شده توسط تنفس بیمار به کمک پردازشگرهای قوی به حداقل برسد.
به طورکلی استفاده از نوکس در درمان آریتمی ها 4 مزیت عمده زیر را دارد.
1-نمایش موقعیت کاتترهای مختلف داخل قلبی به صورت زمان واقعی2-نمایش دقیقی از آناتومی قلب بیماربه صورت سه بعدی3-کاهش زمان فلوروسکوپی،کاهش میزان دزگیری بیمار و پرسنل وکاهش زمان روند درمان41-سازگاری آن با هر نوع دستگاه الکتروفیزیولوژی متداول
1. Earley M, Showkathali R, Alzetani M, Kistler P, Gupta D, Abrams D, et al. Radiofrequency ablation of arrhythmias guided by non-fluoroscopic catheter location: a prospective randomized trial. Eur Heart J. 2006;27:1223-9.
از معایب آن محدودیت در استفاده برای آریتمی های غیر پایدار می باشد،اگرچه که با استفاده از روش نقشه برداری غیرتماسی با نوکس تا حد زیادی این مشکل رفع شده است ،و نیز از مشکلات دیگر آن دقت نه چندان زیاد آن درترسیم آناتومی ساختارهای پیچیده است که این مشکل را نیز میتوان با انجام نقشه برداری دقیق و نقطه به نقطه با تماس مناسب کاتتر ها با بافت رفع کرد.2
2. Packer D. Three-dimensional mapping in interventional electrophysiology: techniques and technology. J Cardiovasc Electrophysiol. 2005;16:1110-6.
مقایسه سیستمهای نقشه برداری
|
مشخصات
|
Fluoroscopy |
EGM |
Ensite navx |
|
|
|
|
|
|
روش مکانیابی کاتتر ابلیشن |
فلوروسکوپی اشعه ایکس
|
میدان الکتریکی |
میدان الکتریکی |
|
|
|
|
|
|
ترسیم سه بعدی حفره های قلب
|
خیر |
خیر |
بله |
|
هدایت با محاسبات کامپیوتری
|
خیر
|
بله |
بله |
|
نمایش اطلاعات آناتومیکی قلب |
بله |
خیر |
بله |
|
|
|
|
|
|
نمایش اطلاعات الکتریکی قلب
|
خیر |
بله |
بله |
|
نمایش تلفیقی اطلاعات آناتومیکی
و الکتریکی قلب |
خیر |
خیر |
بله |
|
|
|
|
|
|
نیازمند فلوروسکوپی اشعه ایکس
برای نقشه برداری قلبی و ابلیشن |
بله |
بله |
خیر |
|
|
|
|
|
کاهش میزان دز و زمان فلوروسکوپی در صورت استفاده از دستگاه نوکس
. با توجه به مقدار کم اما بالقوه خطرناک اشعه یونیزان برای بیماران و پرسنل کت لب، روش نقشه برداری الکترواناتومیک قلبی غیرفلوروسکوپیک با دستگاه نوکس به منزله یک فرایندبسیار موثر مهم می باشد، به خصوص برای فرایندهای زمان بر که بیمار زمانهای طولانی تحت اشعه دستگاه فلوروسکوپی قرار می گیرد، مانند ابلیشن فیبریلاسیون دهلیزی (AF) و یا تاکی کاردی بطنی.به طور کلی نوکس هم با کاهش زمان فلوروسکوپی ،کاهش مقدار پرتوگیری بیماران و پرسنل،و کاهش زمان روند درمان نقش بسزایی را در بخش الکتروفیزیولوژی به عهده می گیرد.12
12. Estner H, Deisenhofer I, Luik A, Ndrepepa G, von Bary C, Zrenner B, et al. Electrical isolation of pulmonary veins in patients with atrial fibrillation: reduction of fluoroscopy exposure and procedure duration by the use of a non-fluoroscopic navigation system (NavX).Europace. 2006;8:583-7.
نتیجه مطالعات هفت گروه تحقیقاتی در زمینه میزان دز و زمان فلوروسکوپی درروند ابلیشن بدون دستگاههای نقشه بردار الکتروآناتومیک برای آریتمی های مختلف به این صورت بوده است که میانگین زمانی برای آریتمی های AFL,AVNRT بین 20 تا 67 دقیقه و برای فیبریلاسیون دهلیزی (AF) بین 57 تا 129 دقیقه می باشد.لیکفت و همکاران65 دز ورودی پوست را در عمل ابلیشن 3 برابر بیشتر از AFLو AVNRT گزارش کردند.
65. Lickfett L, Mahesh M, Vasamreddy C, Bradley D, Jayam V, Eldadah Z et al. Radiation exposure during catheter ablation of atrial fibrillation. Circulation 2004; 110(19): 3003-3010
استفاده از نقشه ولتاژ برای شناسایی مناطق ایسکمیک و مرزی و درمان تاکیکاردی ایسکمیک بطنی
تاکیکاردی ایسکمیک بطنی ریتم غیر طبیعی و سریع قلبی است که از بطنها ایجاد می شود.مکانیسم اولیه آن ورود مجددهای پالسهای الکتریکی قلب با ابعاد بزرگ است،که در نتیجه اختلال در عبور پالس به خاطر وجود بیماری در بافت قلبی می باشد.ایسکمیک های ورود مجدد در بیمارانی که دچار سکته قلبی شده اند یا مشکلات و بیماریهای بافت میوکارد دارند شایع بوده و محل تشکیل ورود مجدد های بطنی در مرز بافت سالم و بافت غیرنرمال میوکارد قلب رخ می دهد.این گونه تاکیکاردیها،یا تک شکلی(دارای یک مسیر ورود مجدد) بوده یا چند شکلی(دارای چندین مسیر ورود مجدد)می باشد.مطالعات الکتروفیزیولوژی در در بیمارانی که ورود مجدد های چند شکلی پایدار دارند بسیار می تواند مفید باشد.اما در بیمارانی با تک شکلی ناپایدار یا فیبریلاسیون بطنی اولیه تاثیرکمتری دارد.
این بیماری یکی از عوامل مرگ ناگهانی بیمارمی باشد بطوریکه پس از سکته قلبی اولیه مرگ ناگهانی پس از ماهها یا سالها می تواند اتفاق بیفتد.
دستگاه نوکس با اختصاص رنگهای متفاوت به ولتاژدریافتی دیواره های قلب روش نوینی را برای جداسازی بافت اسکار از بافت سالم ارائه داده است ،اساس کار در در مان تاکیکاردی ایسکمیک بطنی قلب بر این استوار است که مسیر پالسهای ورود مجدد قطع شود ،که این کار مستلزم نقشه دقیق و سه بعدی از بافت اسکار ،بافت سالم و مرز این دو ناحیه می باشد.در این روش ولتاژهای دریافتی از کاتتر ها که در تماس با دیواره قلب هستند و دپولاریزاسیون بافت قلبی را مشخص می کنند،ولتاژهایی در حدود میلی ولت دریافت می کنند که ولتاژ کمتر از 0.5 میلی ولت را به عنوان بافت اسکار در نظر می گیرند،چون عملا بافت اسکار بافتی است که پالس الکتریکی را عبور نمی دهد ،لذا با این کاراین بافت از بافت سالم با ولتاژ بالا جدا می شود.
استفاده از نقشه برداری زمان فعالیت قلبی برای شناسایی و درمان تاکیکاردی بطنی ایدیوپاتیک
تاکیکاردی بطنی ایدیوپاتیک به کمک افزایش فعالیت خودکار یا ماشه چکان(trigger) قلب ایجاد می شود.دراصل اشکال درتحریک یونها و ورود و خروج آنها در داخل سلول و اختلال در دپلاریزاسیون و رپلاریزاسیون منجر به این تاکیکاردی می شود.
Idiopathic LV Tachycardia, Arrhythmogenic right ventricular dysplasia ,
از انواع تاکیکاردیهای ایدیوپاتیک می باشد Right ventricular outflow tract
روشی که برای یافتن منشا این آریتمی در دستگاه نوکس استفاده می شود استفاده از تکنیک زمان فعالیت موضعی (LAT) می باشد که زمانهای فعالیت به صورت رنگهای مختلف نمایش داده می شود.این زمان که با میلی ثانیه بیان می شود زمان بین سیگنال فعالیت گرفته شده به وسیله کاتتر با یک نقطه مرجع است.زمانهای کوتاه با رنگ سفید و زمانهای تاخیردار با رنگ بنفش مشخص می شود.به علت اینکه در تاکیکاردی ایدیوپاتیک مکانهای خاصی در بطن قبل از زمان طبیعی انقباض دچار تحریک می شوند،لذا با این تکنیک مکانهای خاص ذکرشده بصورت رنگ سفید مشخص می شوند و به راحتی شناسایی می شوند ،که با ابلشین آنها می توان این مکانها را سرکوب کرده و مانع از آریتمی شد.
شکل مورد نظر نقشه الکتروآناتومیک بطن را نشان می دهد که مناطق سفید بیانگر زمانهای کوتاه و نزدیک و مناطق آبی تاخیر را نشان می دهند،لذا منشا آریتمی با این تکنیک قابل شناسایی و درمان می باشد.
استفاده از دستگاه نوکس برای ایزوله کردن حلقه ای وریدهای ریوی در درمان فیبریلاسیون دهلیزی :
اخیرا در طی توسعه بالینی فرایندهای ایزوله کردن ورید های ریوی، ایزوله کردن 'حلقه ای' وریدهای ریوی دردهانه آنها توسط ترسیم همزمان کاتتر ابلیشن و کاتتر "LASSO" با دستگاه غیرفلوروسکوپیک نوکس تسهیل شده است. ، به نظر می رسد تصویر سازی از آناتومی دهلیز چپ که از طریق فرستادن کاتترها به سطح اندوکارد قلبی دهلیز چپ معین می شود که میزان موفقیت این روش ایزوله کردن ورید ریوی افزایش یابد. اخیرا (پایین را ببینید)، ادغام تصاویر با سی تی اسکن یا ام ار ای از آناتومی دهلیز چپ در این دستگاه، شناسایی محل دقیق و ابعاد وریدهای ریوی در محل ورود به دهلیز چپ را بسیار تسهیل کرده است. ادغام تصویر در دستگاههای نقشه بردار الکتروآناتومیکی ، در حال حاضر روشی 'استاندارد' برای ایزوله کردن وریدهای ریوی با استفاده از کاتتر در بسیاری از مراکز تخصصی محسوب می شود.
نقشه برداری فعالیت الکتریکی به عنوان هدایتگر ابلیشن کاتتر فیبریلاسیون دهلیزی :
در حال حاضر ، دو الکتروگرام - یا تکنیک های ابلیشن مبتنی بر نقشه برداری AF وجود دارد ، یعنی ابلیشن به اصطلاح الکتروگرام های دهلیزی تقطیع مداوم (CFAE) که از سوی برخی از گروه ها به عنوان روش درمانی درجه اول برای AF حمایت شده است و ابلیشن تاکی کاردیهای کانونی دهلیزی چپ یامسیرهای ورودمجدد بزرگ که ممکن است پس از ایزوله کردن مبتنی بر کاتتر وریدهای ریوی یا بعد از ابلیشن عمل جراحی AF بوجود آیند. این روند استفاده از همه عملکردهای سیستم های نقشه برداری الکترواناتومیک، یعنی موضعی سازی کاتتر، نمایش سه بعدی از فعال سازی الکتریکی و یا ولتاژ الکتروگرام های موضعی، و نمایش سه بعدی اطلاعات آناتومیک از جمله ادغام تصویر را ایجاد می سازند .
ادغام تصاویر توموگرافی کامپیوتری یا رزونانس مغناطیسی با تصاویر الکتروآناتومیک قلب:
به نظر می رسد استفاده از ادغام تصاویر سی تی و ام آر آی قلبی با تصاویر الکتروآناتومیک قلب ، اثرات جانبی ناخواسته در طول روند ابلیشن در فیبریلاسیون دهلیزی کاهش یابد، مانند تنگی ورید ریوی یا بیماریهای ترومبوآمبولیک. هر دودستگاههای CARTO و NavX امکان ادغام تصاویر توموگرافی کامپیوتری یا رزونانس مغناطیسی دهلیز چپ با تصاویرسیستم نقشه برداری را دارند. در حال حاضر تکنیکهای پردازش تصویر توانایی ادغام داده های توموگرافی کامپیوتری سه بعدی یا تصویربرداری با رزونانس مغناطیسی (MRI) بر پایه سوار اطلاعات بر روی هم را دارند. اگر چه دقت و صحت معقول و قابلیت استفاده را می توان با این تکنیکها به دست آورد،اما معایب ذاتی نیز دارنداز جمله حجم دهلیزی متغیر هستند و ممکن است بین جلسه تصویربرداری و جلسه ابلیشن فیبریلاسیون دهلیزی این حجم تغییر کند. به خصوص در دهلیزهایی با ابعاد بزرگ، خطای ادغام قابل توجه است.
علاوه بر این ، تماس کاتتر ممکن است شکل هندسه دهلیز را تغییر دهد. علاوه بر این ، کاتتربرای نقشه برداری الکتروآناتومیک درست در ارتباط با سطح داخل قلبی دهلیز چپ بوده لایه های زیرین آناتومیکی نمی تواند بخوبی ترسیم و مونیتور شود، لذابرای ترسیم آناتومی واقعی تماس مناسب کاتتر با بافت مهم می باشد.
تهیه کننده:آقای پیمان شیخ زاده کارشناس ارشد فیزیک پزشکی